|
Bij paarden zijn er veel kleuren mogelijk. Lichtbruine of zwarte met witte vlekken, donkere
of lichte manen. De combinaties lijken eindeloos. Soms is het niet
gemakkelijk te zien welke kleur het paard precies heeft.
Is een zwart paard wel echt zwart, of is het heel donker bruin? Hoe kan een zwarte merrie en een zwarte hengst toch een
vos-gleurig veulentje krijgen?
Er zijn zoveel variaties dat het soms moeilijk is een paard een
bepaalde kleur toe te wijzen.
Wat de kleur beïnvloed van de veulentjes is natuurlijk de genen van
de hengst en de merrie. Om dit goed te kunnen begrijpen is een
beetje erfelijkheidsleer noodzakelijk.
|
 |
|
Begrippenlijst:
Chromosoom: de dragers van erfelijkheidsmateriaal
Gen: draagt de informatie voor een specifieke erfelijke
eigenschap in een cel
Allel: een variant waarin een gen voor kan komen. Meestal twee per gen, maar voor sommige genen kunnen er meerdere
allelen zijn.
Kleurvererving
De kleur van een paard wordt bepaald door de genen.
Elk levend wezen heeft in zijn cellen chromosomen. Chromosomen bestaan uit genen.
Chromosomen komen, behalve in de geslachtscellen (x en y),
altijd in paren voor en zo bevat de mens 46 chromosomen. Dit zijn 23 paren van
2. Een paard heeft 32 chromosomenparen, dat wil zeggen dat het 64 chromosomen heeft (behalve het Przewalskipaard,
heeft er 66). Een paard heeft dus van ieder gen ook altijd twee kopieën.
Die kopieën van een gen worden allelen genoemd. Een chromosoom
bevat dus een hele reeks genen, en op een chromosomenpaar komen van ieder gen twee allelen voor.
Een eicel van de merrie en een zaadcel van de hengst bevatten ieder de helft van het genetisch materiaal.
Een veulentje erft per chromosomenpaar één chromosoom van de
vader en één chromosoom van de moeder.
Homozygoot en heterozygoot
Als bij een paard van één gen twee dezelfde allelen voorkomen, wordt
dat paard homozygoot genoemd. Als het paard twee verschillende allelen van het gen heeft wordt
het heterozygoot genoemd.
Heel belangrijk, want als een paard homozygoot is voor een bepaald gen, weet
u zeker dat de veulentjes dit altijd overerft. Als een paard heterozygoot is dan is er
de helft kans op het doorgeven van elk van de verschillende allelen.
Hoe weet men nu of een paard homozygoot of heterozygoot is?
-
Men fokt bij een paard altijd een bepaald allel
door. Heeft het andere ouderdier dit niet, dan hebben we
veel kans dat het homozygoot is voor dat gen. De beide ouders van dit
veulen zullen dat gen ook moeten dragen.
-
Men kan laten testen of een paard homozygoot of heterozygoot is.
Kleuren bij paarden
Bij alle zoogdieren wordt kleur van de vacht of haar bepaald door een pigment genaamd melanine.
In paarden komt dit melanine in twee varianten voor: eumelanine (zwart) en phaeomelanine (oranjebruin). Alle paarden hebben het phaeomelanine
pigment, sommige paarden hebben ook het eumelanine pigment.
-
Vos (sorrel)
Dit is een roodachtige kleur. De tint kan gaan heel licht tot
zeer donker. Een vos is homozygoot, bij vosouders: vos x vos = vos.
-
Zwart (black)
Zwart is dominant. Een zwart paard heeft dus minimaal 1 gen voor zwart.
Egaal zwarte paarden zijn vrij zeldzaam. Of je paard echt zwart is kun je
zien aan de haren rond de neus. Veel zwarte paarden
verbleken in de zon. Ook van de homozygoten, verbleken er vele in de zon.
-
Bruin (bay)
Een bruin paard heeft een bruine vacht en zwarte manen, staart en
benen. Soms zijn de oorpunten zwart. Het zwarte pigment wordt dus
vergedrongen naar de uiteinden van het lichaam: de manen,
de staart, de oren en de benen.
Verdunningskleuren
Verdunningskleuren zijn basiskleuren die verdund zijn. De genen zijn hiervan de oorzaak. Door deze wijzigingen zijn ongeveer alle kleuren
mogelijk.
- Creme (cream)
Paarden met een creme-factor hebben dus een basiskleur die
iets gewijzigd is.
- Wildkleur (dun)
De wildkleur-verdunning kenmerkt zich door een lichtere
kleur vacht, een aalstreep en andere markeringen, zoals strepen
op de benen. Soms een donkere streep op de schouders,
dunne strepen op het voorhoofd. Het wildkleur-gen is
dominant, zichtbaar op vos, bruin en zwart. Een
wildkleurig paard zal dus ook altijd één ouder hebben
met wildkleur.
- Zilver
Zilver heeft alleen invloed op zwart pigment. Als een vos
het zilver-gen draagt kan je dat dus niet zien, maar bij
de nakomelingen soms wel. Zilver verdunt de kleur van de
manen tot grijsachtig tot zilverwit. Het verbleekt het
zwart in de vacht tot een chocolade-achtige gloed. Er
kunnen ook duidelijke zichtbare appeltjes op de vacht
voorkomen: zilverappels.
Silver kan in Homozygote vorm voor oogproblemen zorgen.
Het is dus niet aangewezenen om Silver/Silver te fokken.
- Champagne
De laatste verdunningsfactor is champagne. Deze factor maakt de vacht
lichter. Het veulen wordt geboren met een roze huid en blauwe
ogen. De ogen verkleuren op latere leeftijd naar amberkleurig of
lichtbruine. Rond de neus, de ogen en tussen de billen zijn
blauwachtige stippen zichtbaar. Dit is een kenmerk voor de aanwezighheid van het champagne-gen.
- Pearl
Pearl is onlangs nog maar pas ontdekt en deze
verdunningsvactor maakt de vacht lichter, maar enkel in homozygote vorm.
Bronnen, referenties
http://www.equinecolor.com
http://www.horsecolor.com
http://www.bokt.nl/forums/viewtopic.php?f=178&t=750576
|